رشته مهندسی دریا

معرفی رشته مهندسی دریا

مقدمه

سال ۱۸۰۷ وقتی نخستین کشتی بخار آمریکا بدون بادبان و پارو در جهت مخالف باد و جریان آب از رودخانه  هودسون  بالا رفت ، کلیه ملوانان و دریانوردان که برای تماشای این چیز عجیب به ساحل رودخانه آمده بودند دانستند که آنچه در برابر دیدگانشان در حال حرکت است بزودی جهان آنها را دگرگون خواهد کرد.

آنها دانستند که دیگر ساخت و تعمیر یک کشتی یک فن نیست بلکه یک علم است و هدایت و حفظ چنین کشتی ای نیازمند اطلاعات علمی دقیق و بسیاری می باشد. و اکنون که نزدیک به دو قرن از آن زمان می گذرد ما با ناوهایی روبرو هستیم که گاه نزدیک به ۳۴۰ متر طول و ۸۰ متر عرض دارند.

شهرهای شناوری که بدون شک ساخت ، هدایت و مدیریت آنها دانش بسیاری می طلبد . دانشی که نمی توان به تجربه و با گذر ایام فرا گرفت. بلکه نیاز به تحصیلات کلاسیک و دانشگاهی دارد. نیازی که منجر به تولد رشته مهندسی دریا شده است.  

رشته مهندسی دریا در کشور ما نیز با این که نوپاست دارای اهمیتو جایگاه ویژه ای است چرا که کشور ما در حدود ۲۶۰۰ متر مرز آبی دارد که ۲۰۰۰کیلومتر آن در جنوب کشور و به آبهای آزاد دنیا متصل است .

اهمیت این مرز آبی زمانیمشخص می شود که بدانیم از بین راه های حمل ونقل زمینی ، هوایی ، دریایی ، حمل ونقلدریایی مقرون به صرفه است و به همین دلیل ۹۰ درصد صادرات غیر نفتی و تقریباً تمامصادرات نفتی کشور به وسیله کشتی ها صورت می گیرد.

همچنین توسعه ناوگان دریایی علاوهبر حمل و نقل کالاهای مورد نیاز کشور ، عامل حضور کشور ما در بازار حمل و نقل بینالمللی و کسب درآمدهای ارزی بیشتری می گردد. و بالاخره احیاء و توسعه صنایع دریاییمی تواند موجب رشد و بهره وری بیشتر تعدادی از صنایع کشور گردد که از آن جملهمی توان به صنایع نجاری، رنگ سازی(برای تهیه رنگ کشتی)، فولاد(برای تهیه ورقه هایفولادی کشتی و همچنین ساخت شناورها) و بالاخره انواع و اقسام الکتروپمپ ها و جرثقیل ها که در مراحل مختلف ساخت کشتی مورد استفاده قرار می گیرند، اشاره کرد.
 
 
گرایش‌های مهندسی دریا
گرایش‌ مهندسی‌ کشتی‌:
مهندسین‌ کشتی‌ به‌ عنوان‌ مدیر فنی‌ کشتی؛‌ مسؤول‌ تعمیر، نگهداری‌ و راه‌اندازی‌ موتور کشتی‌ هستند و به‌ همین‌ دلیل‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ پس‌ از آموزش‌های‌ تئوری‌ یک‌ دوره‌ کارآموزی‌ را بر روی‌ کشتی‌های‌ اقیانوس‌پیما در خارج‌ از کشور می‌گذرانند.
 
 
درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل :
دروس‌ مشترک‌ در‌ گرایش‌های‌ مختلف‌ مهندسی‌ دریا:
ریاضی‌، معادلات‌ دیفرانسیل‌، محاسبات‌ عددی‌، فیزیک‌ مکانیک‌، فیزیک‌، شیمی‌ و خواص‌ مواد، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، رسمی‌ فنی‌، استاتیک‌، دینامیک‌، مقاومت‌ مصالح‌، ترمودینامیک‌، مکانیک‌ سیالات‌، طراحی‌ اجزاء و ماشین‌، انتقال‌ حرارت‌، کنترل‌ اتوماتیک‌.
 
 
دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ مهندسی‌ کشتی‌:
شناخت‌ کشتی‌، الکترونیک‌ ارتباطات‌، آرشیتکت‌ کشتی‌، کمک‌های‌ اولیه‌، دریانوردی‌ و ملوانی‌، ماشین‌ دریایی‌، صافی‌های‌ فرعی‌، سیستم‌‌های انتقال‌ قدرت‌.


گرایش‌ مهندسی‌ کشتی‌سازی:
‌کشتی‌سازی یک رشته بین‌رشته‌ای است زیرا در ساخت یک کشتی، تخصص‌های متعددی مانند مکانیک، عمران، برق، متالورژی و … مورد نیاز است.

در این میان‌ مهندس‌ کشتی‌ساز، مسؤولیت‌ طراحی‌، محاسبات مربوط به بدنه کشتی، ساخت‌ و نظارت‌ بر ساخت‌ کشتی‌ و تعمیرات‌ آن‌ را برعهده‌ دارد. در واقع هدف مهندسی کشتی‌سازی، طراحی کشتی‌ها به نحوی است که توانایی حمل مقدار معینی بار و مقاومت و حرکت در دریای متلاطم را داشته باشد و با سرعت معینی حرکت کند.

گفتنی است که با به میدان آمدن کشتی‌های تندرو با بدنه‌های جدید و روش‌های جذب انرژی حاصل از جزر و مد امواج آب، افق‌های جدیدی را در این زمینه گشوده است.
 
 
دروس‌ تخصصی‌ مهندسی‌ کشتی‌سازی‌:
تکنولوژی‌ کشتی‌، تحلیل‌ سازه‌ها، آرشیتکت‌ کشتی‌ (استاتیک‌)، آرشیتکت‌ کشتی‌ (مکانیک‌)، ماشین‌های‌ محرکه‌، مهندسی‌ دریا، فیزیک‌ موج‌، علم‌ مواد و شناخت‌ فلزات‌، ریاضیات‌ مهندسی‌. (بسیاری‌ از درس‌های‌ این گرایش‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ یا کارگاه‌ است‌.)


گرایش‌ دریانوردی‌:
هدایت‌ و رهبری‌ کشتی‌ و مدیریت‌ نیروی‌ انسانی‌ شاغل‌ بر کشتی‌ وظیفه‌ یک‌ مهندس‌ دریانوردی‌ است‌. به‌ همین‌ دلیل‌ استادان رشته‌ مهندسی‌ دریا معتقدند که‌ این‌ رشته‌ را نباید یکی‌ از گرایش‌های‌ مهندسی‌ دریا به‌ شمار آورد.

چرا که‌ یک‌ مهندس‌ دریا به‌ عنوان‌ کاپیتان‌ کشتی‌ مسؤولیت‌ راهبری‌ و مدیریت‌ کشتی‌ را برعهده‌ دارد و حرفه‌اش‌ یک‌ کار فنی‌ یا مهندسی‌ نیست‌. دانشجویان‌ دریانوردی‌ با این‌ که‌ تاحدودی‌ مسایل‌ فنی‌ را می‌خوانند ولی‌ مقدار قابل‌ توجهی‌ از درس‌هایشان‌ ارتباطی‌ با مسایل‌ فنی‌ ندارد.

برای‌ مثال‌ مطالعه‌ آب‌ و هوا، جغرافیا و چگونگی‌ یافتن‌ مسیرها از جمله‌ درس‌های‌ این‌ گرایش‌ است‌ که‌ ارتباطی‌ با دروس‌ رشته‌های‌ مهندسی‌ ندارد.
 
 
توانایی‌های لازم
دانشجویان مهندسی دریا در هرسه گرایش باید در دروس ریاضی وفیزیک قوی بوده و به زبان انگلیسی مسلط باشند. چون بیشتر منابع درسی این رشته بهزبان انگلیسی است. همچنین مهندسان کشتی و دریانوردی که به سفرهای دریایی خارج ازکشور می‌روند باید به زبان بین‌المللی مسلط باشند.

دانشجویان مهندسی کشتی و دریانوردی باید از سلامت کافی برخوردارباشند و برای همین قبل از پذیرش نهایی در رشته‌های فوق از آنها آزمایشات پزشکی کاملبه عمل می‌آید که در این میان سلامت دانشجویان دریانوردی بطور دقیق سنجیده می‌شودچون این دسته از دانشجویان نباید ناتوانی‌هایی نظیر کوررنگی نیز داشته باشند.

کار در دل گستره آبی دریاها و اقیانوس‌ها با همه لطف و جاذبه‌اشدارای دشواریهایی نیز هست. برای مثال یک مهندس کشتی یا دریانوردی به دلیل سفرهایدریایی، گاه ماهها در کنار خانواده‌اش نیست.

همچنین یک مهندس کشتی‌سازی نیز باید شرایط خود را برای گذراندندر محیط‌های ساحلی تطبیق بدهد. چون با این که بسیاری از شرکت‌های مهندسی مشاوردریایی در زمینه طراحی کشتی، بنادر یا تجهیزات دریایی در مرکز شهرها فعالیت می‌کنند، اما به هر حال کارخانجات کشتی‌سازی عمدتا در سواحل ساخته می‌شوند. به همیندلیل یک مهندس دریا باید علاقه‌مند به کار در محیطهای دریایی و ساحلی باشد و درواقع عشق و علاقه در این رشته حرف اول را می‌زند.
 
 
موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :
دانشجویان‌ مهندسی‌ کشتی‌ بنا بر سفارش‌ ارگان‌های‌ خاصی‌ همچون‌ “شرکت‌ کشتیرانی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌” پذیرفته‌ می‌شوند و از همان‌ ابتدا بورسیه‌ نهادهای‌ دریایی‌ می‌باشند و در نتیجه‌ آینده‌ شغلی‌ آنها تضمین‌ است‌.

در مورد موقعیت‌ شغلی‌ فارغ‌التحصیلان‌ مهندسی‌ کشتی‌سازی‌ نیز باید گفت‌ تنها اگر کارخانه‌ کشتی‌سازی‌ “صدرا” در بوشهر با تمام‌ ظرفیت‌ خود راه‌اندازی‌ شود، نیاز به‌ ۳۰۰ الی‌ ۴۰۰ فارغ‌التحصیل‌ مهندسی‌ کشتی‌سازی‌ دارد.

کارخانه‌ “نکا” در شمال‌ و “اروندان‌” در خلیج‌فارس‌ نیز از دیگر کارخانه‌های‌ مهم‌ کشتی‌سازی‌ ایران‌ هستند. علاوه‌ بر کارخانه‌های‌ فوق‌ مهندس‌ کشتی‌ساز می‌تواند در سازمان‌ بنادر و کشتی‌رانی‌، وظیفه‌ ساخت‌ سکوهای‌ شناور را برعهده‌ گرفته‌ یا به‌ عنوان‌ مهندس‌ ناظر بر حـُسن‌ اجرای‌ طرح‌های‌ اجرایی‌ نظارت‌ کند و بالاخره‌ در صنایع‌ دریایی‌ به‌ کارهای‌ تحقیقاتی‌ بپردازد.

فارغ‌التحصیلان‌ گرایش‌ دریانوردی‌ نیز بورسیه‌ ارگان‌های‌ دریایی‌ کشور هستند و پس‌ از آنکه‌ بر روی‌ آب‌های‌ خارج‌ از کشور دوره‌ کارآموزی‌ خود را گذراندند، در ناوگان‌ ارگان‌ بورس‌دهنده‌ مثل‌ “کشتیرانی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌” و “شرکت‌ ملی‌ نفت‌کش‌” مشغول‌ به‌ کار می‌شوند.
 
 
وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر
این رشته در مقطع کارشناسی ارشد در گرایشهای ? سازه‌کشتی و هیدرومکانیک کشتی  ارائه می‌گردد.
 
 
رشته‌های مشابه و نزدیک به این رشته
این رشته در گذشته، شاخه و گرایشی از مهندسی مکانیک بوده است. لذا بسیاری از واحدهای این رشته با مهندسی مکانیک یکسان هستند.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید