رشته هنرهای سنتی

رشته هنرهای سنتی

مقدمه

 هنرهای سنتی از میراثهای عمده فرهنگی کشور و محل اصالت‌ها و ارزشها و از زمینههای مطمئن و مناسب برای حرکت آینده هنری است. بدون شک راههای توجه و تقویت این هنرها، ایجاد دورههای آموزش عالی درسطوح گوناگون است تا ضمن مطالعه و پژوهش مستمرو نتیجه بخش، راهیابی به سوی آیندهای پر بار تر میسر گردد.

فارغالتحصیلان این رشته با آموزشهای نظری و کارگاهی خود و آشنایی و کار عملی در زمینه هنرهای سنتی قادر خواهند بود، در انجام پژوهشهای هنرهای سنتی و نیز حفظ و احیای این هنرها، به صورت کمک برای کارشناس نقش داشته باشند و اداره واحدها و کارگاههای تولیدی را در چهارچوب ادارات و سازمانهای فرهنگی دولتی یا بخش خصوصی بر عهده بگیرند گفتنی است که این دوره مشترکات قابل توجهی با کارشناسی صنایع دستی دارد.
 
 
درس‌های این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه :
کارگاه طراحی پایه، هنر وتمدن اسلامی، آشنایی با هنر فرهنگ‌های همجوار، آشنایی با مردم شناسی و روشهای ایران، آشنایی با هنرهای سنتی آن، آشنایی با باستان‌شناسی و روشهای آن.
 
 
دروس اصلی :
ترسیم فنی، خطوط و خواندن کتیبههای اسلامی، هندسه نقوش درهنرهای سنتی ایران ، طرح اشیاء در تمدن اسلامی ، حفظ و احیاء هنرهای سنتی، موسیقی از نظر اسلام، آشنایی با موسیقی بومی مناطق ایران، نمایش در ایران .
 
 
دروس تخصصی:
کارگاه هنرهای سنتی، کارآموزی پژوهش در هنرهای سنتی

هنرهای سنتی و صنایع دستی، از برجسته ترین مظاهر فرهنگی ملتها محسوب می گردد و کشورهای دارای تمدن کهن همواره از روی محصولات و آثار به جا مانده از هنرهای سنتی و صنایع دستی ادوار گذشته شان مورد سنجش قرار می گیرند .

در کاوشهای باستان شناسی،ابنیه و اشیایی که از گذشته های دور کشف می شوند و امروزه از آنها به عنوان ابنیه و اشیای تاریخی یاد می شود،

در روزگاران قدیم به دست توانمند هنرمندان و صنعتگران هنرهای سنتی و صنایع دستی خلق شده اند و بر اثر گذشت زمان،ارزش تاریخی یافته اند و نباید این نکته را از یاد ببریم که همه محصولات و آثاری که در گذشته های دور توسط گذشتگان تولید شده و امروز به دست ما رسیده است،

علاوه بر بهره مندی از ارزشهای هنری،حاوی معانی و مفاهیم فرهنگی عمیق و با ارزشی نیز می باشند که امروزه پژوهشگران با مطالعات همه جانبه بر روی آنها،محتوای عظیمی را از گذشتگان به نسل کنونی ما ارائه می دهند .

کشور پهناور ایران نیز که از تمدن کهن و گرانسنگی برخوردار است دارای سرمایه ای عظیم مربوط به هنرهای سنتی و صنایع دستی است که علاوه بر جنبه های هنری و تزئینی،دارای جنبه های کاربردی و مورد استفاده روزمره مردم دورانهای کهن و کنون نیز می باشد.

بی تردید آنچه امروزه ما از آنها به عنوان هنرهای سنتی و صنایع دستی یاد می کنیم و برای ما ظهور و ثبوت می یابند،حاصل تلاشهای بی دریغ و دلسوزانه نسلهای گذشته است و اگر چنین نبود دیگر ما اکنون قادر به نشان دادن این آثار و محصولات نبودیم .

پس شایسته است که از همه تلاشها و فعالیتهای غیرتمندانه هنرمندان و صنعتگران و همچنین مسئولان و دست اندرکاران این عرصه، نهایت تشکر و قدردانی را داشته باشیم و برای حفظ و احیای رشته های مختلف و متنوع آنها از هیچ کوششی دریغ نورزیم.
 
 
هنرهای سنتی و صنایع دستی از چهار بخش اصلی تشکیل یافته اند:

الف: هنر های صناعی

ب: معماری سنتی و هنر های وابسته

ج: نمایش های سنتی و آیینی

د: موسیقی سنتی
  
 
که جزئیات آنها به شرح ذیل می باشد:

الف – هنرهای صناعی

۱-دست بافته های سنتی :

دست بافته های داری 

  1. تاروپود و گره(قالی بافی و گلیم بافی) 
  2. -تار و پودی(پودگذاری ساده (گلیم دورو) و پودپیچی (ورنی) 
  3. تلفیقی (گلیم برجسته)

دست بافته های دستگاهی (نساجی سنتی) :

  1.  ساده:کرباس،شمد،شال،احرامی،دارایی،جاجیم،زیلو،عبا، شعر،حوله،برک،چادرشب،شک وموج 
  2. پیچیده : ترمه،زری و مخمل
  3.  تلفیقی : مخمل زری

 
 
۲-آثار فلزی :

ساخت آثار فلزی :

  1. چکش کاری (دواتگری،ورقه کاری (خم کاری) و فشاری
  2. ریخته گری
  3.  سازوبست (یراق آلات،قفل سازی و ملیله سازی)

تزیین آثار فلزی : قلم زنی،مشبک،حکاکی و کوفت گری (مفتول کوبی و ورق کوبی)

آثار تلفیقی : ضریح سازی،زیورسازی،علامت سازی و اسلحه سازی

 
 
۳-مینا :

  1. مینای خانه بندی:حجره ای،حفره ای و پنجره بندی
  2. نقاشی مینا ، مینای مرصع

 
 
۴-آثار سفالی :

ساخت سفال: سفالگری با دست،سفالگری با چرخ،سفالگری با قالب و سفال تلفیقی

تزیین سفال :

  • تزیین روی بدنه خام : نقش کنده،نقش افزوده،نقش بریده،نقش فشرده ، تلفیقی
  • تزیین روی بدنه پخته
  • لعابدار :زیررنگی،رورنگی،هفت رنگ ، لعاب یکدست
  • بدون لعاب خراش

 
 
۵-آبگینه :

ساخت شیشه: شیشه گری،شیشه گری قالبی ، تلفیقی

تزیین شیشه :

  1.  تزیین حین ساخت :چندپوسته کردن،شیشه رنگارنگ،شیشه و فلز ، آبگز کردن
  2. تزیین بعد از ساخت :مات کردن،نقاشی ، تراش

 
 
۶-آثار چوبی :

  • تراش چوب :حجم چوبی،منبت ، خراطی
  • برش چوب :معرق،خاتم، شبکه بری
  • آثار تلفیقی :نازک کاری،منبت ـ معرق،معرق ـ مشبک،معرق ـ خاتم
  • اتصال فاق و زبانه (برش و بست) :ارسی سازی،گره چینی ، قواره بری

 
 
۷-سازسازی :

  • فلزی :ریخته گری ، چکش کاری 
  • چوبی :تراش ، برش
  • سفالی :چرخکاری ، بدون چرخ

 
 
۸-آثار سنگی :

  • تراش :جواهر تراشی،نقش برجسته ، خراطی
  • برش :شبکه بری : معرق
  • خراش:خراش سطحی (خطوط محیطی طرح) ، خراش عمقی (زمینه)
  • روش های تلفیقی

 
 
۹-رودوزیهای سنتی :

نخ کشی و رودوزی :چشمه دوزی ، سکمه دوزی

رودوزی :

  •  رودوزی طبق بافت پارچه :سوزن دوزی بلوچ،درویش دوزی و تفرشی دوزی 
  • رودوزی روی طرح چاپ شده : پته دوزی 
  • رودوزی طبق الگو یا نقشه : نقش دوزی، گبردوزی، بخارا دوزی،خامه دوزی و رشتی دوزی

آرایه دوزی :

  • ـ آرایه های فلزی : پولک دوزی،ملیله دوزی،گلابتون دوزی،خوس
  • دوزی،سکه دوزی،زغره دوزی،نقده دوزی و ده یک دوزی
  • ـ آرایه های مواد مصنوعی : منجوق دوزی
  • ـ آرایه های شیشه ای : آینه دوزی
  • ـ آرایه های نخی و پارچه ای : قیطان دوزی و آجیده دوزی
  • ترکیبی : پیله دوزی

 
 
۱۰-چاپهای سنتی :

– چاپ روی پارچه :

مستقیم (قلمکار)

غیرمستقیم :

  1. چاپ برداشت
  2. مقاوم (کلاقه ای (مهری و بدون مهر (آزاد) ـ تا و گره خورد (پیچان) )
  3. چاپ روی کاغذ : (چاپ سنگی و چاپ فلزی)

 
 
۱۱-جلدسازی و صحافی :

  • جلد سازی (جلد سوخت معرق،جلد ضربی و جلد لاکی روغنی)
  • صحافی

 
 
۱۲-آثار کاغذی : -کاغذ سازی،کاغذ بری و حجم های کاغذی (پاپیه ماشه)

 
 
۱۳-رنگرزی سنتی :

  • حمام سرد (کاغذ و الیاف گیاهی …) 
  • حمام گرم (الیاف حیوانی و پارچه)

 
 
۱۴-کتابت و نگارگری

خوشنویسی :

  • انواع خط :کوفی،نسخ و محقق،توقیع،رقاع ورقعه و خط اجاره،ثلث،تعلیق،نستعلیق،شکسته ، تحریر
  • خطوط کاربردی و روش های اجرایی:توامان،مسلسل،مقنون،مغما،غبار،قطعه نویسی ، کتیبه نویسی

نگارگری :

  • *طراحی سنتی :شکسته ، گردان
  • **نقاشی سنتی: نگارگری(مینیاتور)،خیالی نگاری،تذهیب و تشعیر، گل و مرغ
  • – بوم سازی :ساده،ابری،افشان، روغنی

توضیحات:

*طراحی برای :فرش،گلیم،مینا،کاشی،معرق،منبت،سنگ،رودوزی و جلدسازی

**نقاشی روی : کاشی،چوب،سنگ،شیشه و آینه،گچ،پارچه،چرم،پاپیه ماشه،آهک (فرسک) لاکی روغنی


ب – معماری سنتی و هنرهای وابسته

-رنگ ریزی

-گچ ریزی

-دراندازی

-نقش اندازی

-سفت کاری :

ـ پی سازی و شالوده ریزی : بستر رودخانه،بستر صخره ای ، بستر خاک

ـ زیرسازی : صفه سازی،کرسی چینی،کوره پوش (گربه رو)،بسترسازی کف، کف سازی

ـ اجزاء ارتباطی (پله سازی) : پاکنه،راچینه،رازینه،پلکان،تنده(رامپ)

ـ اجزاء عمودی : اجزاء باربر،اجزاء نیمه باربر،اجزاء و عناصر غیر باربر

ـ شفته ریزی

ـ پوششها

ـ تاسیسات

-نازک کاری :

ـ ملات (آژند) : گل،کاه و گل،گل آهک،ماسه آهک،گچ خاک (گل و گچ)،گچ و ماسه (بند کشی)،گچ و خاک اره (بندکشی)،گچ و آهک،قیر چارو،سرب،پیه دارو و دوغاب

ـ اندود : کاهگل،کاهگل ارزه،گچ،گچ و خاک،سیم گل (سیمگل)،ساروج و گچ

– آمود (هنرهای وابسته به معماری) : گل پخته،کاشی کاری،گچبری،حجاری،شیشه و آیینه کاری،درودگری و تزیینات چوبی،فلزکاری،بند کشی (کود ، تخت،برجسته،فتیله،مهری،الماس تراش حمیل کاشی)،پارچه و چرم و جیر، نقاشی.


ج – نمایشهای سنتی و آیینی

نقالی :

  • نقالی با استفاده از پرده نقاشی شده : پرده خوانی،صورت خوانی و شمایل گردانی
  • نقالی بدون پرده نقاشی شده : مناقب خوانی،فضایل خوانی،منظومه خوانی و شاهنامه خوانی شبیه خوانی :
  •  شبیه مضحک
  • شبیه غیر مضحک

 
نمایش عروسکی :

  • نمایشهای عروسکی خیمه ای : خیمه شب بازی
  • نمایشهای عروسکی بدون خیمه : سایه بازی،جی جی وی جی، تکم گردانی

 
رقصهای نمایشی :

  • رقصهای نمایشی داستان دار : گل گندم و شاطری
  • رقصهای نمایشی بدون داستان : عرفانی و غولک

 
 
تقلید :

-سیاه بازی،کچلک بازی، بقال بازی

خرده نمایشها :

– معرکه و هنگامه : بازی مسخرگان،به بازی گرفتن حیوانات،انجام کارهای محیرالعقول، رسن‌بازی
 
 
مراسم آیینی نمایشی :

– میرنوروزی،مراسم زار،جمر،مراسم آناهیتا (باران خواهی)،کوسه گردی،مراسم شستشو و تدفین مقدسین،مراسم به آسمان رفتن کوروش(ذوالقرنین)


د – موسیقی سنتی

-موسیقی دستگاهی

ـ ردیفی

موسیقی سازی :

ـ زهی :

– مقیدات

زخمه ای : سه تار،تار، بربط،

مجرورات :کمانچه

– مطلقات : سنتور و قانون

ـ بادی:نی

ـ ضربی:تمبک ، دف

موسیقی آوازی :

– ردیف خوانی (غزل خوانی،مثنوی خوانی،رباعی خوانی و شاهنامه خوانی)

– تصنیف خوانی

– ضربی خوانی

-موسیقی نواحی

*موسیقی سازی

-زهی :

  • مقیدات 
  • زخمه ای : تنبور،قوپوز،رباب،عود،دوتار ، دیوان 
  • مجرورات :قیچک ، کمانچه
  • مطلقات : چنگ (تنبیره نوبان)

-بادی :

  •  مقیدات:شمشال،دونیه،نی انبان،بالابان، دونلی 
  • مطلقات(کرنا،بوق،شاخ و نفیر)

ـ ضربی :

  • بدون پوست : سنج،زنگ،چغانه،انبر،لوحه های فولادی
  • پوستی: دایره،دف،طبل،دهل و طاس پوستی

*موسیقی آوازی

منظومه خوانی:

  •  منظومه حماسی:اساطیری،عرفانی و دینی، تاریخی 
  •  منظومه تغزلی:اساطیری،عرفانی و دینی ، تاریخی

مقام خوانی
 
 
صنعت بازار کار
فارغ التحصیلان این رشته با آموزشهای نظری و کارگاهی خود و آشنائی و کار عملی در زمینه (هنرهای سنتی ) و اساطیر قادر خواهند بود. در انجام پژوهشهای هنرهای سنتی و نیز حفظ و احیای این هنرها ، بصورت کمک کارشناس نقش داشته و یا اداره واحدها و کارگاههای تولیدی رادر چهار چوب ادارات و سازمانهای فرهنگی دولتی و یا بخش خصوصی بر عهده گرفته در آنها مشغول کار گردند

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید