خنده و شوخي را به ‌جرات مي‌توان پديده‌هايي طبيعي، بدون کمترين اثر سوء و در عين حال بدون هزينه دانست که تأثير بسزايي در سلامت رواني و جسماني دارد. اين نکته را نيز نبايد فراموش کرد که سلامت روان و جسم رابطه تنگاتنگي با هم دارند و متأثر از يکديگرند. همان‌گونه که افکار، هيجان‌ها، احساسات و عقايد ما بر سلامت بدن تأثيرگذارند، سلامت روان نيز متأثر از سلامت جسم است.

سلامت جسم
اين حقيقت که خنده خوب منجر به احساس خوب مي‌شود، کافي است تا نتيجه بگيريم خنده براي سلامت مفيد و ضروري است. اما اين احساس خوب فقط داراي بعد رواني نيست و پيامدهاي جسماني نيز دارد. خنده و شوخي از راه‌هاي مختلف به بهبود وضعيت و سلامت جسمي ما کمک مي‌کند. به برخي از اين تأثيرات مي‌پردازيم:

سلامت روان
اگرچه نمي‌توان تأثير خنده بر سلامت روان را مجزا از سلامت جسم بررسي کرد، مي‌توان برخي آثار آن را برشمرد:
– کاهش تنش و اضطراب
– جلوگيري از افکار خودآيند منفي‌
– بهبود روابط بين فردي
– بازداري از هيجان‌هاي منفي
– افزايش خلاقيت
– کمک به پذيرش برخي از مسائل (مرگ، شکست شغلي و تحصيلي و…)
– افزايش بازده کاري در محيط‌هاي شغلي
– بهبود مديريت
– افزايش اعتماد به نفس
– افزايش شادي و سرخوشي
– افزايش هوش هيجاني
– افزايش روحيه کارگروهي و جمع‌گرايي
در مجموع مي‌توان گفت که خنده و شوخي بيشترين تأثير را بر خلق و خو و هيجان‌هاي ما دارد و در کنار آن در برقراري روابط اجتماعي يا بهبود آنها به ما کمک مي‌کند.

تمرين قلب
براي کساني که فرصت يا علاقه‌اي براي انجام دادن تمرينات بدني مانند ايروبيک، دويدن يا پياده‌روي ندارند خنده جانشين مناسبي براي تمرين، به‌ويژه تمرين قلب، است. اگر بعد از يک خنده عميق، ضربان خود را اندازه بگيريد، خواهيد ديد که ۱۵ تا ۲۰ بار در دقيقه افزايش داشته و اين حالت به مدت ۳ تا ۵ دقيقه باقي مي‌ماند. اين امر باعث شده که برخي خنده را «پياده‌روي دروني» بنامند. اين روش به‌ويژه براي افرادي که به هر دليلي امکان تمرينات فيزيکي ندارند و يا در بستر بيماري هستند جانشين مناسبي براي تمرين، به‌ويژه تمرين قلب، به شمار مي‌رود.

آرامش ماهيچه‌ها
سالانه در سراسر دنيا هزينه‌هاي کلاني صرف مديريت تنش مي‌شود و شيوه‌هاي آرام‌سازي (relaxation) که غالبا آرام‌سازي ماهيچه‌ها است، آموزش داده مي‌شود‌. اما بد نيست بدانيد که يک خنده عميق و از ته ‌دل بسياري از ماهيچه‌ها حتي ديافراگم را درگير مي‌کند و باعث کاهش تنش ماهيچه‌اي مي‌شود. در اين فرايند حتي ماهيچه‌هايي که مستقيما درگير نيستند نيز آرام مي‌شوند.

کاهش احساس درد
تحقيقات متعدد و نيز تجربه‌هاي فردي نشان داده‌ که خنده مدت‌زمان تحمل درد را افزايش مي‌دهد. براي مثال‌، تحقيقي در اين زمينه نشان داد که گوش‌کردن به موسيقي شاد مدت‌زماني را که آزمودني‌ها مي‌توانستند دست خود را در آب يخ نگه ‌دارند افزايش مي‌داد. تحقيقي ديگر نشان داد که در مبتلايان به دردهاي روماتوئيدي، ديدن فيلم کمدي يا شنيدن موسيقي شاد باعث کاهش احساس درد مي‌شود. اينکه خنده از طريق افزايش اندورفين‌ها به کاهش درد کمک مي‌کند يا خير هنوز کاملا اثبات نشده است‌، اما يک چيز مشخص است و آن اينکه بخشي از اين فرايند از طريق کاهش تنش عضلاني صورت مي‌گيرد.

بهبود عملکرد دستگاه ايمني
تنش‌ باعث تضعيف دستگاه ايمني مي‌شود و شما را مستعد ابتلا به بيماري‌ها مي‌کند. بنابراين‌، خنده که کاهش تنش‌ و در نتيجه تقويت دستگاه ايمني را در پي دارد، بسيار مفيد است. پژوهشگران ميزان عملکرد دستگاه ايمني را در چند نفر، قبل و بعد از تماشاي يک فيلم کمدي‌، بررسي کردند. نتايج حاکي از آن بود که ميزان عملکرد، بعد از نمايش فيلم سطح بالاتري داشت. همچنين تحقيقات نشان داده که افراد شوخ‌طبع، به بيماري‌هاي کمتري مبتلا مي‌شوند يا اينکه مدت ابتلا در آنها کوتاه‌تر است. در اين مورد تحقيقات گسترده‌اي نيز در زمينه ايميونوگلوبولين‌ها، به‌ويژه ايميونوگلوبولين‌ نوع A و تأثير خنده و شوخي در افزايش ميزان آنها در خون انجام شده است. به‌علاوه‌، خنده و شوخي نه تنها در افزايش ميزان سلول‌هاي نوع B‌ و A و آنتي‌بادي‌هاي طبيعي بدن نقش دارد، بلکه موجب بالارفتن سطح گاما اينترفرون‌ها مي‌شود که در رشد سلول‌هاي نوع B‌ و A و آنتي‌بادي‌هاي طبيعي بدن مؤثر است.

کاهش هورمون‌هاي تنش‌زا
در شرايط تنش‌زا‌، دستگاه عصبي بدن تحت تأثير تغييرات هورموني قرار مي‌گيرد و حتي در نبود تهديدات جسماني به‌گونه‌اي پاسخ مي‌دهد که بدن آماده جنگ و گريز باشد. در درازمدت، تکرار چنين پاسخ‌هايي به سلامت جسمي شما آسيب مي‌رساند، در حالي‌که آنچه بتواند باعث کاهش هورمون‌هاي تنش‌زا شود، به سلامت جسمي کمک مي‌کند.

ساير فوايد

– مقابله با سرطان: خنده از طريق افزايش عملکرد دستگاه ايمني باعث افزايش مقاومت بدن در برابر سرطان و مقابله با آن مي‌شود.
– کاهش فشار خون: طي خنده، ضربان قلب و در نتيجه ميزان خون پمپ‌شده از طريق آن افزايش و فشار خون کاهش مي‌يابد.
– تنفس عميق: خنده باعث شکل‌گيري الگوي تنفسي خاصي مي‌شود که براي برخي از افراد، به‌ويژه افراد پرتنش، بسيار مفيد است. در افراد مبتلا به حملات هراس يا دچار اضطراب الگوي تنفسي منجر به تنفس‌هاي غيرعميق و در نتيجه کمبود اکسيژن و افزايش دي‌اکسيدکربن و بخارآب در شش‌ها مي‌شود. اين نوع تنفس به جاي ديافراگم عضلات قفسه سينه را درگير مي‌کند. خنده عميق و متناوب به خالي شدن کامل ريه‌ها از دي‌اکسيدکربن و بخارآب کمک مي‌کند و در نتيجه باعث ورود اکسيژن بيشتر به داخل ريه‌ها مي‌شود.

 

منبع : سلامت نیوز